FESTIWAL MUZYKÓW ROCKOWYCHW TYM SAMYM CZASIE...ŚWIAT I POLSKA W DNIACH FESTIWALU — 1980–1994 |
|||
Festiwalstrona główna |
Kalendarium obejmuje wyłącznie dni, w których trwała dana edycja festiwalu. Nie zamieszczamy tu wydarzeń z samego Jarocina — chodzi o to, co równolegle działo się w Polsce i na świecie. Jedna osoba, jeden kryzys lub jeden ciąg zdarzeń zajmuje tylko jeden punkt; kolejne fakty z tej samej historii dopisujemy w opisie, ale tylko wtedy, gdy również mieszczą się w dniach festiwalu. Krótkie opisy są celowo mniejsze od nagłówków wydarzeń. 1980DNI FESTIWALU: 6–8 czerwca ŚWIAT6 VI — Kongres USA odrzuca weto Jimmy’ego Cartera dotyczące opłat za importowaną ropę. Senat dołączył do Izby Reprezentantów i odrzucił prezydenckie weto. Spór dotyczył opłaty, która miała ograniczać zużycie importowanej ropy i podnosiła ceny paliw — ważny element amerykańskiej debaty gospodarczej po kryzysach naftowych. Źródło: The Washington Post 8 VI — Były prokurator generalny USA Ramsey Clark opuszcza Iran bez przełomu w kryzysie zakładników. Clark przyjechał do Iranu mimo amerykańskiego zakazu podróży, licząc na możliwość rozmów w sprawie zakładników przetrzymywanych w ambasadzie USA. Irańscy przywódcy nie zgodzili się jednak na spotkanie i jego misja zakończyła się bez rezultatu. Źródło: The Washington Post 8 VI — Eksplozja na morskiej platformie wiertniczej w Zatoce Meksykańskiej. Na platformie Marathon Oil u wybrzeży Luizjany wybuchł pożar po eksplozji. Cała 42-osobowa załoga zdołała się ewakuować na pobliskie jednostki i według ówczesnych informacji nikt nie odniósł ciężkich obrażeń. Źródło: The Washington Post POLSKA6 VI — MSW alarmuje o gwałtownym pogarszaniu się nastrojów społecznych. Departament III „A” MSW meldował o rosnącym niezadowoleniu robotników, brakach towarów i napięciach w zakładach pracy. Było to niespełna miesiąc przed falą letnich strajków, które doprowadziły do powstania „Solidarności”. Źródło: Dzieje.pl / PAP 6 VI — Bp Ignacy Tokarczuk ostro krytykuje władze PRL podczas Bożego Ciała w Przemyślu. W kazaniu wygłoszonym wobec około 10 tysięcy wiernych biskup mówił o sytuacji społecznej i działaniach aparatu bezpieczeństwa. Tokarczuk należał w PRL do hierarchów szczególnie otwarcie krytykujących system komunistyczny. Źródło: Instytut Pamięci Narodowej 7 VI — Umiera Marian Spychalski, marszałek Polski i były przewodniczący Rady Państwa. Spychalski był jedną z najważniejszych postaci aparatu władzy pierwszych dekad PRL, ministrem obrony narodowej i jednym z zaledwie kilku ludzi noszących stopień marszałka Polski. Jego śmierć zamykała symbolicznie fragment historii powojennej elity państwowej. Źródło: Dzieje.pl / PAP W TYM SAMYM CZASIE…7 VI — „Funkytown” Lipps Inc. na szczycie amerykańskiej listy przebojów. Dyskotekowy hit był wtedy numerem 1 zestawienia Billboard Hot 100. Utwór stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli końcówki ery disco. Źródło: Billboard 1981DNI FESTIWALU: 11–13 czerwca ŚWIAT11 VI — Silne trzęsienie ziemi uderza w irańską prowincję Kerman. Wstrząs o magnitudzie około 6,9 dotknął okolice Golbaf w południowo-wschodnim Iranie. Katastrofa spowodowała rozległe zniszczenia i liczne ofiary w regionie, który w kolejnych tygodniach nawiedziły następne silne wstrząsy. Źródło: UPI Archives 11 VI — W Irlandii odbywają się wybory parlamentarne, po których Fianna Fáil traci możliwość samodzielnego rządzenia. Głosowanie zmieniło układ sił w Dáil Éireann i otworzyło drogę do powstania koalicyjnego gabinetu Fine Gael i Partii Pracy. Był to ważny zwrot w irlandzkiej polityce początku lat 80. Źródło: Inter-Parliamentary Union 13 VI — Sześć ślepych strzałów pada w stronę królowej Elżbiety II podczas Trooping the Colour. 17-letni Marcus Sarjeant strzelał, gdy królowa jechała konno w londyńskiej paradzie. Koń spłoszył się, ale Elżbieta II szybko go opanowała, a ceremonia była kontynuowana; nikt nie został ranny. Źródło: UPI Archives POLSKA11–12 VI — Wizyta Czesława Miłosza w Lublinie staje się dużym wydarzeniem kulturalnym i społecznym. 11 czerwca noblista otrzymał doktorat honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Dzień później spotkał się z około dwoma tysiącami przedstawicieli „Solidarności” i NZS, wśród których był Lech Wałęsa — oba wydarzenia traktujemy tu jako jedną historię tej samej wizyty. Źródło: Dzieje.pl / PAP 11 VI — Kończy się ważny etap prac nad reformą polskich uczelni. Tego dnia gotowy był projekt ustawy o szkolnictwie wyższym opracowany przez Komisję Resicha z udziałem środowisk akademickich i „Solidarności”. Projekt trafił do ministerstwa; spór o autonomię uczelni, wybór rektorów i rolę organizacji studenckich miał w kolejnych miesiącach stać się jednym z ważnych konfliktów „karnawału Solidarności”. Źródło: Przystanek Historia / IPN 12 VI — Sejm PRL dokonuje zmian w składzie Rady Ministrów. W czasie narastającego kryzysu gospodarczego i politycznego parlament przeprowadził kolejne zmiany personalne w rządzie. Był to jeden z elementów coraz bardziej nerwowej przebudowy aparatu państwowego w ostatnich miesiącach przed stanem wojennym. Źródło: Monitor Polski W TYM SAMYM CZASIE…12 VI — Do amerykańskich kin wchodzi „Poszukiwacze zaginionej Arki”. Film Stevena Spielberga z Harrisonem Fordem jako Indianą Jonesem rozpoczął jedną z najbardziej znanych serii kina przygodowego. Produkcja stała się jednym z największych przebojów 1981 roku. Źródło: Lucasfilm 1982DNI FESTIWALU: 24–26 sierpnia ŚWIAT24 VIII — Włochy sprzeciwiają się amerykańskim sankcjom związanym z budową gazociągu z ZSRR do Europy Zachodniej. Administracja Ronalda Reagana próbowała ograniczyć dostawy zachodnich technologii dla radzieckiego projektu gazowego. Spór pokazał poważne różnice pomiędzy USA a europejskimi sojusznikami w polityce wobec ZSRR. Źródło: UPI Archives 24–25 VIII — Amerykańscy Marines lądują w Bejrucie. Około 800 żołnierzy piechoty morskiej USA weszło do libańskiej stolicy jako część wielonarodowych sił nadzorujących ewakuację bojowników OWP. Był to kolejny etap głębokiego zaangażowania mocarstw w wojnę domową w Libanie. Źródło: The Washington Post 26 VIII — Indira Gandhi przyjeżdża do Stanów Zjednoczonych na rozmowy z Ronaldem Reaganem. Była to pierwsza od jedenastu lat wizyta indyjskiego premiera w USA. Spotkanie miało poprawić stosunki Waszyngtonu i Delhi w okresie zimnej wojny i napięć związanych z polityką obu państw w Azji. Źródło: UPI Archives POLSKA24 VIII — Radio „Solidarność” Wielkopolska wchodzi na fonię TVP1 w Poznaniu. Przez około dziesięć minut mieszkańcy Poznania mogli zamiast telewizyjnego dźwięku usłyszeć audycję podziemnej rozgłośni. Był to jeden z najbardziej efektownych sposobów przełamywania monopolu informacyjnego władz w czasie stanu wojennego. Źródło: Kalendarium stanu wojennego 25 VIII — Na krakowskim Rynku pojawia się tablica „Nie oddamy Sierpnia”. Jerzy Donimirski i Antoni Zieliński, przebrani za robotników, przywieźli tablicę na taczce i w biały dzień zamontowali ją w pobliżu wieży ratuszowej, mimo obecności milicji i funkcjonariuszy SB. Przy napisie upamiętniającym drugą rocznicę Porozumień Sierpniowych zaczęli gromadzić się ludzie, składając kwiaty i zapalając znicze. 25–26 VIII — Władze i Kościół reagują na zapowiedziane demonstracje rocznicowe. 25 sierpnia gen. Czesław Kiszczak wystąpił w oficjalnej telewizji, ostrzegając przed skutkami planowanych przez opozycję manifestacji 31 sierpnia. Dzień później prymas Józef Glemp na Jasnej Górze wezwał do dialogu — dwa następujące po sobie wystąpienia pokazywały zupełnie odmienne odpowiedzi na ten sam narastający kryzys. Źródło: Kalendarium stanu wojennego W TYM SAMYM CZASIE…24–26 VIII — Brytyjskim numerem 1 jest „Come On Eileen” Dexys Midnight Runners. Piosenka znajdowała się na szczycie UK Singles Chart w tygodniu obejmującym dni festiwalu. Stała się jednym z najbardziej charakterystycznych popowych przebojów początku lat 80. Źródło: Official Charts 26 VIII — Kanada wysyła na orbitę satelitę telekomunikacyjnego Anik D1. Satelita miał obsługiwać krajową łączność, szczególnie ważną na ogromnym i słabo zaludnionym terytorium Kanady. To dobra migawka tego, jak szybko na początku lat 80. rozwijała się komunikacja satelitarna. Źródło: Canadian Space Agency 1983DNI FESTIWALU: 8–14 sierpnia ŚWIAT8 VIII — Wojskowy zamach stanu w Gwatemali obala prezydenta Efraína Ríosa Montta. Ríos Montt został odsunięty przez grupę wojskowych z gen. Óscarem Humberto Mejíą Víctoresem na czele. Przewrót nastąpił podczas wyjątkowo brutalnej fazy gwatemalskiej wojny domowej. Źródło: U.S. Department of State Archive 11–12 VIII — W Chile nasilają się masowe protesty przeciw dyktaturze Augusto Pinocheta. Kolejny ogólnokrajowy dzień protestu spotkał się z ostrą reakcją służb bezpieczeństwa. Według ówczesnych relacji prasowych do 12 sierpnia liczba zabitych w starciach sięgnęła około dwudziestu osób. Źródło: The Washington Post 14 VIII — W Helsinkach kończą się pierwsze w historii lekkoatletyczne mistrzostwa świata. Zawody rozpoczęły nową epokę w światowej lekkoatletyce — wcześniej najważniejszą imprezą globalną były przede wszystkim igrzyska olimpijskie. Od 1983 roku mistrzostwa świata stały się stałym punktem kalendarza. Źródło: World Athletics POLSKA8 VIII — Zdzisław Hoffmann zostaje mistrzem świata w trójskoku. Polak wygrał finał pierwszych lekkoatletycznych mistrzostw świata w Helsinkach wynikiem 17,42 m. Pozostaje jedynym polskim mistrzem świata w tej konkurencji. Źródło: World Athletics 8 VIII — Rząd PRL wydaje przepisy dotyczące obowiązkowego pośrednictwa pracy i zatrudniania określonych grup. Regulacja była elementem charakterystycznej dla gospodarki PRL administracyjnej polityki zatrudnienia. Pokazuje, jak mocno państwo ingerowało w rynek pracy w okresie głębokiego kryzysu gospodarczego. Źródło: Dziennik Ustaw 10 VIII — Wprowadzono nowe zasady postępowania dyscyplinarnego wobec studentów. Rozporządzenie regulowało procedury odpowiedzialności dyscyplinarnej w szkołach wyższych. W realiach początku lat 80., po doświadczeniach NZS i stanu wojennego, sprawy dyscypliny studenckiej miały także wyraźny wymiar polityczny. Źródło: ELI / Dziennik Ustaw W TYM SAMYM CZASIE…13 VIII — „Every Breath You Take” The Police nadal jest numerem 1 w USA. Singiel pozostawał na szczycie Billboard Hot 100 i należał do największych przebojów całego 1983 roku. Dziś to jeden z najbardziej rozpoznawalnych utworów zespołu Stinga. Źródło: Billboard 1984DNI FESTIWALU: 1–4 sierpnia ŚWIAT2 VIII — Bomba eksploduje na lotnisku w Madrasie w Indiach. Ładunek znajdował się w bagażu przeznaczonym do transportu na Sri Lankę, ale eksplodował na lotnisku Meenambakkam. Zginęło 29 osób, a ponad 20 zostało ciężko rannych. Źródło: UPI Archives 3 VIII — Do RFN dociera pierwsza bezpośrednia wiadomość e-mail przez Internet. Wiadomość z amerykańskiej sieci CSNET dotarła do Karlsruhe i jest uznawana za ważny moment w historii niemieckiego Internetu. Dziś zwykły e-mail, wtedy — technologiczny przełom. 4 VIII — Górna Wolta oficjalnie zmienia nazwę na Burkina Faso. Zmianę wprowadził rząd Thomasa Sankary, który chciał zerwać z kolonialnym dziedzictwem państwa. Nazwa Burkina Faso jest zwykle tłumaczona jako „kraj prawych ludzi”. Źródło: U.S. Department of State Archive POLSKA1 VIII — Warszawiacy niezależnie obchodzą 40. rocznicę Powstania Warszawskiego. Głównym miejscem niezależnych uroczystości były Powązki, zwłaszcza Dolinka Katyńska, kwatery Szarych Szeregów i groby powstańców. Obchody stały się zarazem manifestacją pamięci historycznej poza oficjalnym ceremoniałem władz PRL. Źródło: Dzieje.pl 3–4 VIII — Z więzień wychodzą przywódcy KPN objęci lipcową amnestią. Tadeusz Stański opuścił więzienie 3 sierpnia, a Leszek Moczulski — zwolniony jako ostatni z czterech skazanych przywódców KPN — 4 sierpnia. W tym samym czasie USA zaczęły wycofywać część sankcji wobec PRL w reakcji na amnestię, dlatego traktujemy te fakty jako jeden ciąg wydarzeń, a nie kilka osobnych punktów. 2 VIII — Tragiczny wypadek samochodowy w Słupsku. Rozpędzone BMW wpadło na schody baru „Koziołek Matołek”. Kierowca zginął na miejscu, a dwie pasażerki zmarły w drodze do szpitala; wydarzenie odnotowała lokalna prasa jako jeden z najpoważniejszych wypadków tych dni. Źródło: archiwum prasy pomorskiej W TYM SAMYM CZASIE…4 VIII — Carl Lewis zdobywa olimpijskie złoto na 100 metrów w Los Angeles. Amerykanin wygrał finał z czasem 9,99 s i rozpoczął swoją serię czterech złotych medali podczas jednych igrzysk. Jego występ był jednym z symboli olimpijskiego lata 1984. Źródło: The Washington Post 1985DNI FESTIWALU: 13–17 sierpnia ŚWIAT14 VIII — Masakra w Accomarca w Peru. Żołnierze armii peruwiańskiej zamordowali w andyjskiej miejscowości dziesiątki cywilów, w tym kobiety, dzieci i osoby starsze, podejrzewając mieszkańców o wspieranie Świetlistego Szlaku. Zbrodnia stała się jednym z symboli nadużyć okresu wewnętrznego konfliktu w Peru. 15 VIII — P.W. Botha wygłasza w Durbanie słynne „Rubicon speech”. Świat oczekiwał zapowiedzi głębokich reform apartheidu w Republice Południowej Afryki. Botha odrzucił jednak zasadniczą zmianę kursu, co pogłębiło kryzys polityczny i gospodarczy oraz rozczarowało zagranicznych obserwatorów. 17 VIII — Samochód-pułapka w Bejrucie zabija około 50 osób. Eksplozja w libańskiej stolicy nastąpiła w czasie trwającej wojny domowej. Ponad sto osób zostało rannych, a zamach należał do najkrwawszych epizodów tamtego lata. Źródło: The Washington Post POLSKA15 VIII — Ponad 200 tysięcy pielgrzymów gromadzi się na Jasnej Górze. Na uroczystościach widoczne były transparenty „Solidarności”, a kard. Józef Glemp mówił o potrzebie jedności narodowej. Wielkie pielgrzymki pozostawały w PRL jedną z nielicznych przestrzeni masowego zgromadzenia poza pełną kontrolą państwa. Źródło: The Washington Post 16 VIII — Zmieniają się przepisy dotyczące dokumentów i procedur paszportowych. Nowe regulacje określały m.in. wzory dokumentów oraz sposób prowadzenia spraw paszportowych. W PRL możliwość wyjazdu za granicę była nadal silnie kontrolowana przez państwo, dlatego przepisy paszportowe miały duże znaczenie praktyczne. Źródło: Dziennik Ustaw 17 VIII — MSW centralizuje rozpracowanie „Solidarności Walczącej”. Od tego dnia ogólnopolskie działania operacyjne przeciw organizacji były koordynowane na szczeblu Departamentu III MSW. „Solidarność Walcząca” należała do najbardziej radykalnie antykomunistycznych struktur podziemia lat 80. Źródło: Instytut Pamięci Narodowej W TYM SAMYM CZASIE…17 VIII — „Shout” Tears for Fears jest numerem 1 w USA. Przebój brytyjskiego duetu znajdował się na szczycie Billboard Hot 100. To jeden z utworów, które najmocniej kojarzą się dziś z popowym brzmieniem połowy lat 80. Źródło: Billboard 1986DNI FESTIWALU: 29 lipca – 2 sierpnia ŚWIAT29 VII — Rajiv Gandhi apeluje o spokój w Indiach po kolejnej fali przemocy hinduistyczno-sikhijskiej. Premier Indii wzywał do zachowania jedności narodowej w czasie nasilających się napięć religijnych i politycznych. Konflikt był jednym z najpoważniejszych problemów wewnętrznych Indii po zabójstwie Indiry Gandhi w 1984 roku. Źródło: Los Angeles Times 1 VIII — Komisja Senatu USA popiera sankcje gospodarcze przeciw apartheidowi w RPA. Senacka Komisja Spraw Zagranicznych głosami 15 do 2 opowiedziała się za ustawą sankcyjną. Presja na rząd Republiki Południowej Afryki rosła także wbrew ostrożniejszej polityce administracji Ronalda Reagana. Źródło: The Washington Post 1 VIII — Ronald Reagan zgadza się na subsydiowaną sprzedaż amerykańskiej pszenicy ZSRR. Decyzja obejmowała około czterech milionów ton zboża i wywołała spór wewnątrz administracji USA. Pokazywała, jak interesy amerykańskich farmerów ścierały się z polityką ograniczania korzyści gospodarczych Związku Radzieckiego. Źródło: The Washington Post POLSKA29 VII — Rzecznik rządu Jerzy Urban ujawnia przygotowania do powołania Rady Konsultacyjnej przy władzach państwowych. Władze sondowały możliwość włączenia do takiego gremium również osób spoza PZPR i jej sojuszników. Był to jeden z ostrożnych sygnałów poszukiwania nowych form dialogu w sytuacji pogłębiającego się kryzysu systemu. Źródło: The Washington Post 31 VII — Bogdan Lis wychodzi z więzienia w ramach amnestii. Jeden z najważniejszych działaczy podziemnej „Solidarności” został zwolniony jako część nowej amnestii politycznej. Zachodnia prasa traktowała ten krok jako istotne ustępstwo władz wobec opozycji. Źródło: The Washington Post 1 VIII — W życie wchodzi kolejna podwyżka cen mięsa i jego przetworów. Podwyżki cen podstawowych artykułów były jednym z najbardziej odczuwalnych dla społeczeństwa skutków kryzysu gospodarczego PRL. Rosnące koszty życia pogłębiały frustrację, która w następnych latach przerodziła się w kolejne fale protestów. Źródło: Interia Historia W TYM SAMYM CZASIE…1 VIII — Do kin w USA wchodzi „Howard the Duck”. Kosztowna produkcja powiązana z George’em Lucasem szybko stała się synonimem spektakularnej filmowej porażki. Z czasem „Howard the Duck” dorobił się jednak statusu kultowego kuriozum lat 80. Źródło: Box Office Mojo 1987DNI FESTIWALU: 5–8 sierpnia ŚWIAT6 VIII — Powodzie w Bangladeszu pochłaniają setki ofiar. W czasie rozległej katastrofy powodziowej francuska prasa informowała już o ponad 200 zabitych. Monsunowe wezbrania dotknęły wielkie obszary kraju i miliony mieszkańców. Źródło: Le Monde – archiwum 6 VIII — Sowieckie władze pozwalają pianiście Vladimirowi Feltsmanowi wyemigrować. Feltsman przez osiem lat zabiegał o zgodę na wyjazd z ZSRR, a jego sprawa stała się symbolem ograniczeń nakładanych na artystów i emigrację. Decyzję odczytywano jako jeden z sygnałów łagodzenia polityki w epoce Gorbaczowa. Źródło: The Washington Post 7 VIII — Pięciu prezydentów Ameryki Środkowej podpisuje porozumienie Esquipulas II. Plan pokojowy zakładał demokratyzację, zawieszenie broni i negocjacje mające wygasić konflikty w Nikaragui, Salwadorze i innych państwach regionu. Dokument stał się jednym z najważniejszych kroków do zakończenia wojen w Ameryce Środkowej. Źródło: United Nations Peacemaker POLSKA5 VIII — Umiera Zygmunt Mycielski — kompozytor, pisarz muzyczny i wieloletni autor „Tygodnika Powszechnego”. Mycielski był ważną postacią polskiej kultury XX wieku, a jego dzienniki i publicystyka dokumentowały życie intelektualne PRL. Jako twórca pozostawał również krytyczny wobec ograniczeń życia publicznego. Źródło: Polskie Radio 6 VIII — Rząd PRL zaostrza mechanizmy ekonomiczne wobec przedsiębiorstw przekraczających normy zużycia surowców i paliw. Rozporządzenie było częścią prób administracyjnego porządkowania niewydolnej gospodarki. Władze próbowały wymuszać oszczędności materiałowe poprzez opłaty i sankcje finansowe dla przedsiębiorstw. 8 VIII — Pogrzeb Edwarda Borowskiego w Gorzowie staje się dużą manifestacją środowisk opozycyjnych. Borowski był pierwszym przewodniczącym regionalnej „Solidarności” w Gorzowie. W jego pogrzebie uczestniczyły tłumy, a uroczystość nabrała charakteru publicznej manifestacji pamięci o niezależnym ruchu związkowym. Źródło: Instytut Pamięci Narodowej W TYM SAMYM CZASIE…7 VIII — Lynne Cox przepływa Cieśninę Beringa z USA do ZSRR. Amerykańska pływaczka pokonała lodowatą cieśninę między wyspami Little Diomede i Big Diomede. Wyczyn miał nie tylko sportowy, lecz także symboliczny wymiar — wydarzył się w okresie powolnego ocieplenia stosunków amerykańsko-radzieckich. Źródło: U.S. National Park Service 1988DNI FESTIWALU: 3–6 sierpnia ŚWIAT3 VIII — ZSRR zwalnia Mathiasa Rusta. Młody Niemiec rok wcześniej przeleciał cessną przez radziecką przestrzeń powietrzną i wylądował niemal przy Placu Czerwonym, kompromitując system obrony ZSRR. Po około 14 miesiącach więzienia został ułaskawiony i mógł wrócić do RFN. Źródło: The Washington Post 4 VIII — Amerykański sekretarz obrony Frank Carlucci kończy wizytę w ZSRR. Rozmowy dotyczyły m.in. kontroli zbrojeń i rozwijania kontaktów wojskowych obu mocarstw. Jeszcze kilka lat wcześniej tak szerokie bezpośrednie kontakty Pentagonu i radzieckiego dowództwa byłyby trudne do wyobrażenia. Źródło: The Washington Post 5 VIII — Angola, Kuba i RPA osiągają w Genewie ważne porozumienie w sprawie pokoju w Afryce Południowo-Zachodniej. Uzgodnienia otwierały drogę do wycofania wojsk kubańskich z Angoli i realizacji planu niepodległości Namibii. Proces zakończył się kilka miesięcy później podpisaniem porozumień nowojorskich. POLSKA4 VIII — W Białogórze kończy się Hyde Park ’88 — Festiwal Pokoju ruchu Wolność i Pokój. W kilkudniowym spotkaniu nad Bałtykiem uczestniczyło około 300 osób z Polski i zagranicy. Organizowano dyskusje oraz happeningi przeciw elektrowni atomowej w Żarnowcu, karze śmierci i obowiązkowej służbie wojskowej. Źródło: Europejskie Centrum Solidarności 4–6 VIII — Seria prowokacji i gróźb wobec ks. Stanisława Suchowolca w Białymstoku. 4 sierpnia nieznany sprawca rzucił kamieniem w szybę samochodu duchownego, związanego ze środowiskami opozycyjnymi. Dwa dni później podpalono kamienicę, w której mieszkali jego rodzice; mieszkańcy zdołali szybko ugasić ogień. Źródło: Instytut Pamięci Narodowej 4 VIII — Narasta konflikt o warunki pracy górników. Na naradzie Federacji Związków Zawodowych Górników ostro krytykowano rząd za zwlekanie z rozwiązaniem spraw związanych z Kartą Górnika. Zapowiadano możliwość akcji protestacyjnej — było to na kilkanaście dni przed kolejną wielką falą strajków w kopalniach. Źródło: opracowanie naukowe – Open ICM W TYM SAMYM CZASIE…5–6 VIII — „Cocktail” z Tomem Cruise’em jest najpopularniejszym filmem w amerykańskich kinach. Film o młodym barmanie znalazł się na czele box office. W tych samych kinach grano wtedy m.in. „Kto wrobił królika Rogera?”, „Szklaną pułapkę” i „Księcia w Nowym Jorku” — bardzo mocny zestaw filmowego lata 1988. Źródło: Los Angeles Times – archiwum 6 VIII — Steve Winwood z „Roll With It” jest numerem 1 w USA. Singiel znajdował się na szczycie Billboard Hot 100. Winwood, wcześniej związany m.in. z Traffic i Spencer Davis Group, przeżywał wtedy wielki solowy powrót do popowego mainstreamu. Źródło: Billboard 1989DNI FESTIWALU: 2–5 sierpnia ŚWIAT3 VIII — Samolot Olympic Airways rozbija się na greckiej wyspie Samos. Maszyna lecąca z Salonik do Samos uderzyła w górzysty teren podczas podejścia do lądowania. Zginęło wszystkich 34 pasażerów i członków załogi; wrak odnaleziono dopiero po wielogodzinnej akcji poszukiwawczej. Źródło: UPI Archives 4 VIII — Rząd Nikaragui i opozycja uzgadniają warunki przeprowadzenia wolnych wyborów. Sandiniści zawarli z przedstawicielami dwudziestu partii opozycyjnych szerokie porozumienie dotyczące wyborów planowanych na luty 1990 r. Następnego dnia temat demokratyzacji Nikaragui wszedł na obrady szczytu pięciu prezydentów państw Ameryki Środkowej — traktujemy to jako dalszy ciąg tej samej historii. Źródło: The Washington Post · UPI Archives 5 VIII — Kongres Boliwii wybiera Jaime Paza Zamorę na prezydenta. Żaden kandydat nie zdobył w wyborach powszechnych wymaganej większości, więc decyzja należała do parlamentu. Paz Zamora objął urząd dzięki niezwykłemu porozumieniu z dawnym rywalem politycznym Hugonem Banzerem. Źródło: UPI Archives POLSKA2 VIII — Sejm wybiera gen. Czesława Kiszczaka na premiera. Kiszczak otrzymał misję utworzenia rządu w sytuacji, gdy wynik czerwcowych wyborów radykalnie zmienił układ polityczny. Próba zbudowania gabinetu zdominowanego przez PZPR okazała się krótkotrwała i w kolejnych tygodniach otworzyła drogę do rządu Tadeusza Mazowieckiego. Źródło: UPI Archives 3 VIII — Wojciech Jaruzelski przekazuje partyjny gabinet Mieczysławowi Rakowskiemu. Rakowski został kilka dni wcześniej I sekretarzem KC PZPR, zastępując Jaruzelskiego, który po wyborze na prezydenta opuszczał kierownictwo partii. Symboliczne przekazanie gabinetu odbywało się w chwili, gdy PZPR szybko traciła możliwość samodzielnego kształtowania rządu. Źródło: Polityka – archiwum historyczne 4–5 VIII — W Chorzowie i Poznaniu trwają wielkie międzynarodowe kongresy Świadków Jehowy. Były to pierwsze tak duże legalne zgromadzenia tej wspólnoty po latach ograniczeń w PRL. W wydarzeniach uczestniczyły dziesiątki tysięcy osób z Polski i zagranicy, co dobrze pokazywało skalę zmian społecznych i religijnych zachodzących w 1989 roku. Źródło: archiwum Świadków Jehowy W TYM SAMYM CZASIE…2–5 VIII — Brytyjskim numerem 1 jest „Swing the Mood” firmowany przez Jive Bunny & The Mastermixers. Przebój był megamiksem klasycznych nagrań rock’n’rollowych połączonych w taneczny kolaż, a jego znakiem firmowym stał się animowany królik. Jeden z najbardziej osobliwych wielkich hitów końca lat 80. Źródło: Official Charts 1990DNI FESTIWALU: 1–4 sierpnia ŚWIAT1 VIII — Bułgarski parlament wybiera Żelu Żelewa na prezydenta. Dysydent i jeden z najważniejszych przeciwników dawnego systemu komunistycznego został wybrany przez Wielkie Zgromadzenie Narodowe. Jego wybór był symbolem gwałtownej transformacji politycznej Bułgarii po 1989 roku. 2 VIII — Irak Saddama Husajna napada na Kuwejt, rozpoczynając kryzys w Zatoce Perskiej. Wojska irackie w ciągu kilku godzin zajęły znaczną część Kuwejtu. Jeszcze tego samego dnia Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła rezolucję 660, potępiając inwazję i żądając natychmiastowego wycofania wojsk — dlatego oba fakty pozostają jednym punktem. 2 VIII — RFN i NRD podpisują porozumienie o pierwszych ogólnoniemieckich wyborach. Umowa ustalała zasady wyboru wspólnego parlamentu po zjednoczeniu i rozwiązywała spór dotyczący sposobu liczenia głosów małych partii ze Wschodu. Głosowanie wyznaczono na 2 grudnia 1990 r., już po formalnym zjednoczeniu Niemiec. Źródło: The Washington Post / AP POLSKA1 VIII — Konwencja wiedeńska o prawie traktatów wchodzi w życie wobec Polski. Międzynarodowy dokument reguluje zasady zawierania, obowiązywania i wypowiadania umów między państwami. Polska ratyfikowała go już po rozpoczęciu demokratycznej transformacji. Źródło: ELI / Dziennik Ustaw 1 VIII — Rząd porządkuje nową administrację terenową po reformie samorządowej. Rozporządzenie określało siedziby i zasięg działania urzędów rejonowych. Był to praktyczny element budowania nowych struktur państwa po odtworzeniu samorządu terytorialnego w 1990 roku. Źródło: ELI / Dziennik Ustaw 3 VIII — Zapada ostateczna decyzja o powrocie nauczania religii do szkół od września 1990 r. Minister edukacji Henryk Samsonowicz wydał instrukcję, która przywracała lekcje religii do szkół publicznych po niemal trzech dekadach nieobecności. Decyzja wywołała szeroką dyskusję o miejscu Kościoła w nowej Polsce. Źródło: Dzieje.pl / PAP W TYM SAMYM CZASIE…4 VIII — Mariah Carey zdobywa pierwszy numer 1 w USA dzięki „Vision of Love”. Singiel znalazł się na szczycie Billboard Hot 100 i rozpoczął serię wielkich sukcesów 20-letniej wówczas wokalistki. W kolejnych dekadach Carey stała się jedną z rekordzistek amerykańskiej listy przebojów. Źródło: Billboard 1991DNI FESTIWALU: 1–3 sierpnia ŚWIAT1 VIII — George H.W. Bush przemawia w parlamencie Ukrainy w Kijowie. Prezydent USA poparł demokratyzację, ale ostrzegał przed „samobójczym nacjonalizmem” i gwałtownym rozpadem ZSRR. Przemówienie, później prześmiewczo nazwane „Chicken Kiev speech”, wygłoszono zaledwie kilka tygodni przed ogłoszeniem niepodległości Ukrainy. Źródło: The American Presidency Project 1 VIII — Premier Izraela Icchak Szamir warunkowo akceptuje amerykański plan konferencji pokojowej. Zgoda otwierała drogę do rozmów, które jesienią doprowadziły do konferencji madryckiej z udziałem Izraela i państw arabskich. Był to ważny etap procesu pokojowego po wojnie w Zatoce. Źródło: The Washington Post 2 VIII — Krwawa bitwa w Dalju podczas wojny w Chorwacji. W starciu sił chorwackich z formacjami serbskimi i Jugosłowiańską Armią Ludową zginęły dziesiątki policjantów i żołnierzy. Walki były jednym z sygnałów szybkiego przekształcania się rozpadu Jugosławii w pełnoskalową wojnę. Źródło: The Washington Post POLSKANoc 31 VII/1 VIII — Szefowie Art-B opuszczają Polskę tuż przed planowanym zatrzymaniem. Bogusław Bagsik i Andrzej Gąsiorowski wyjechali z rodzinami do Izraela, zanim organy ścigania zdołały ich zatrzymać. Afera Art-B, związana m.in. z tzw. oscylatorem bankowym, stała się wkrótce jednym z największych symboli dzikiej strony polskiej transformacji gospodarczej. Źródło: Rzeczpospolita – archiwum 2 VIII — Ujednolicono sądowe procedury rejestracji związków zawodowych i organizacji pracodawców. Dwa rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości regulowały sposób rejestracji obu stron nowych stosunków pracy: związków zawodowych oraz organizacji pracodawców. Zamiast dwóch prawie identycznych punktów traktujemy je jako jeden element porządkowania instytucji gospodarki rynkowej. 2–3 VIII — Trwają przygotowania organizacyjne do pierwszych całkowicie wolnych wyborów parlamentarnych. Państwowa Komisja Wyborcza i administracja wdrażały nową ordynację uchwaloną pod koniec czerwca. Jesienne wybory do Sejmu i Senatu miały po raz pierwszy po wojnie odbyć się bez wcześniejszego podziału mandatów między obóz władzy i opozycję. W TYM SAMYM CZASIE…1–3 VIII — Bryan Adams dominuje brytyjską listę przebojów z „(Everything I Do) I Do It for You”. Piosenka była wtedy na początku rekordowego, 16-tygodniowego pobytu na pierwszym miejscu UK Singles Chart. Ballada z filmu „Robin Hood: Książę złodziei” stała się jednym z największych światowych hitów 1991 roku. Źródło: Official Charts 1992DNI FESTIWALU: 6–8 sierpnia ŚWIAT6 VIII — Nelson Mandela prowadzi wielką demonstrację ANC w Pretorii. Około 50 tysięcy zwolenników Afrykańskiego Kongresu Narodowego przemaszerowało, domagając się szybszego zakończenia apartheidu i utworzenia rządu przejściowego. Protest odbywał się w kluczowym momencie negocjacji dotyczących przyszłości RPA. Źródło: The Christian Science Monitor 7 VIII — Konferencja Rozbrojeniowa kończy prace nad projektem Konwencji o zakazie broni chemicznej. Po wielu latach negocjacji osiągnięto porozumienie w sprawie traktatu zakazującego produkcji, magazynowania i użycia broni chemicznej. Konwencję otwarto do podpisu w Paryżu w styczniu 1993 roku. 8 VIII — Świat reaguje na informacje o obozach zatrzymań podczas wojny w Bośni. Administracja USA informowała o pierwszych sygnałach, że Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża zostanie dopuszczony do części obozów. Doniesienia o warunkach przetrzymywania ludności cywilnej zwiększały presję na międzynarodową reakcję wobec wojny w byłej Jugosławii. POLSKA6 VIII — Powołano Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego. Samodzielna jednostka powstała przez przekształcenie Oddziału Zbiorów Muzealnych Archiwum Uniwersytetu. Placówka miała gromadzić i prezentować materialne świadectwa historii jednej z najstarszych tradycji akademickich na ziemiach polskich. 7 VIII — Umiera prof. Zbigniew Raszewski, twórca polskiej teatrologii. Historyk teatru i wieloletni redaktor „Pamiętnika Teatralnego” był autorem fundamentalnych prac o dziejach polskiej sceny. Jego dorobek w ogromnym stopniu ukształtował polskie badania nad teatrem jako samodzielną dyscyplinę naukową. Źródło: Dzieje.pl / PAP 7–8 VIII — Polacy kończą igrzyska w Barcelonie serią medali, w tym srebrem piłkarzy. 7 sierpnia medale zdobywali m.in. kajakarze Maciej Freimut i Wojciech Kurpiewski, Izabela Dylewska oraz bokser Wojciech Bartnik. Dzień później reprezentacja piłkarska została wicemistrzem olimpijskim po finale z Hiszpanią 2:3 — zamiast kilku osobnych wpisów traktujemy to jako jeden polski medalowy finał igrzysk. W TYM SAMYM CZASIE…8 VIII — Legendarny amerykański „Dream Team” zdobywa złoto olimpijskie w koszykówce. Michael Jordan, Magic Johnson, Larry Bird i inni gracze NBA pokonali w finale Chorwację 117:85. Była to pierwsza olimpijska reprezentacja USA złożona z największych zawodowych gwiazd ligi NBA i jeden z najsłynniejszych zespołów sportowych w historii. Źródło: NBA 1993DNI FESTIWALU: 5–7 sierpnia ŚWIAT6 VIII — Jan Paweł II podpisuje encyklikę „Veritatis splendor”. Dokument dotyczył podstaw katolickiej teologii moralnej i relacji między wolnością człowieka, sumieniem a obiektywnymi normami moralnymi. Stał się jednym z najważniejszych tekstów doktrynalnych pontyfikatu. Źródło: Watykan 6 VIII — Rekordowa seria tornad uderza w Wirginię. W ciągu kilku godzin nad stanem przeszło 18 tornad — więcej niż kiedykolwiek wcześniej jednego dnia w Wirginii. Zginęły cztery osoby, setki zostały ranne, a szkody oszacowano na ponad 50 milionów dolarów. Źródło: U.S. National Weather Service 7 VIII — Borys Jelcyn i przywódcy państw Azji Centralnej spotykają się w sprawie wojny w Tadżykistanie. Rozmowy dotyczyły narastających walk i bezpieczeństwa granicy z Afganistanem. Wojna domowa w Tadżykistanie była jednym z najpoważniejszych konfliktów, które wybuchły po rozpadzie ZSRR. Źródło: The Washington Post POLSKA6 VIII — Rosyjski oddział opuszcza jednostkę w warszawskim Rembertowie. Wyjazd żołnierzy był częścią końcowej fazy wycofywania wojsk rosyjskich z Polski. Ostatni rosyjski oddział miał opuścić kraj we wrześniu 1993 r., kończąc obecność wojskową rozpoczętą jeszcze w czasie II wojny światowej. Źródło: Rzeczpospolita – Historia 6 VIII — W Urzędzie Antymonopolowym powstaje Departament Ochrony Konsumentów na Rynkach Zmonopolizowanych. Nowa komórka miała zajmować się ochroną konsumentów tam, gdzie dawne monopole państwowe zachowywały szczególnie silną pozycję. To konkretny przykład budowania instytucji gospodarki rynkowej w pierwszych latach transformacji. Źródło: ELI / Dziennik Ustaw 7 VIII — Ukazuje się ostatni numer „Świata Młodych”. Jedno z najbardziej rozpoznawalnych polskich pism dla dzieci i młodzieży znika po dziesięcioleciach obecności na rynku. Tytuł kojarzono z harcerstwem, publicystyką młodzieżową i komiksami czytanymi przez kilka pokoleń. Źródło: PAP W TYM SAMYM CZASIE…5 VIII — „Rising Sun” z Seanem Connerym jest najpopularniejszym filmem tygodnia w amerykańskich kinach. Ekranizacja powieści Michaela Crichtona prowadziła w amerykańskim box office w tygodniu kończącym się 5 sierpnia. W kinach mocno trzymały się jednocześnie „In the Line of Fire”, „The Firm”, „Free Willy” i wciąż ogromnie popularny „Jurassic Park”. Źródło: Box Office Mojo 1994DNI FESTIWALU: 4–6 sierpnia ŚWIAT4 VIII — Nowy rząd Rwandy akceptuje przyszłą demilitaryzację francuskiej „strefy bezpieczeństwa”. Po ludobójstwie i zwycięstwie Rwandyjskiego Frontu Patriotycznego trwały rozmowy o wycofaniu Francuzów i przyszłości obszaru objętego operacją Turquoise. Kraj znajdował się w środku jednej z największych katastrof humanitarnych końca XX wieku. Źródło: Le Monde – archiwum 5 VIII — W Hawanie wybucha Maleconazo — największy od dekad otwarty protest przeciw rządom Fidela Castro. Tysiące ludzi wyszły na ulice kubańskiej stolicy w czasie skrajnego kryzysu gospodarczego tzw. „okresu specjalnego”. Demonstracja została stłumiona, ale stała się symbolem społecznego napięcia na Kubie po rozpadzie ZSRR. Źródło: Rzeczpospolita – archiwum 5 VIII — Amerykańskie samoloty A-10 atakują pozycję Serbów bośniackich w rejonie Sarajewa. Atak nastąpił po naruszeniu ustaleń dotyczących ciężkiej broni znajdującej się pod kontrolą ONZ. Był jednym z kolejnych kroków stopniowo zwiększającego się zaangażowania NATO i USA w konflikt w Bośni. Źródło: Clinton White House Archive POLSKA4 VIII — W Grudziądzu otwarto odbudowaną zajezdnię tramwajową. Obiekt odbudowano po katastrofalnym pożarze z września 1993 r., który zniszczył 11 wagonów i na kilkanaście dni zatrzymał komunikację tramwajową w mieście. Odbudowie towarzyszył zakup nowego taboru, dlatego wydarzenie oznaczało faktyczne odtworzenie miejskiego systemu tramwajowego po katastrofie. 5 VIII — Wchodzą przepisy o szczególnej kontroli handlu towarami i technologiami o znaczeniu strategicznym. Regulacje dotyczyły eksportu, importu i tranzytu materiałów, urządzeń oraz technologii mogących mieć znaczenie dla bezpieczeństwa państwa. Polska dostosowywała system kontroli obrotu strategicznego do nowych realiów międzynarodowych po zakończeniu zimnej wojny. Źródło: Dziennik Ustaw 5 VIII — Na Wybrzeżu zostaje porwany trójmiejski biznesmen dla okupu. Czterech porywaczy przetrzymywało Józefa K. w różnych miejscach i żądało od rodziny 15 tysięcy dolarów. Policja później odnalazła i odbiła uprowadzonego; sprawa była jednym z przykładów coraz bardziej widocznej w pierwszej połowie lat 90. przestępczości dla okupu. Źródło: Rzeczpospolita – archiwum W TYM SAMYM CZASIE…5 VIII — Do kin w USA wchodzą „Odlotowcy” („Airheads”). Komedia opowiada o początkującym zespole rockowym, który zajmuje stację radiową, żeby zmusić DJ-a do zagrania jego kasety demo. W obsadzie: Brendan Fraser, Steve Buscemi i Adam Sandler — tematycznie trudno o bardziej radiowo-rockową ciekawostkę. Źródło: Box Office Mojo 4 VIII — Rozpoczynają się koszykarskie mistrzostwa świata w Kanadzie z amerykańskim „Dream Team II”. W składzie USA znaleźli się m.in. Shaquille O’Neal, Reggie Miller i Shawn Kemp. Amerykanie rozpoczęli turniej od zwycięstwa nad Hiszpanią i ostatecznie zdobyli złoto. Źródło: FIBA Źródła dobierano w pierwszej kolejności z archiwów prasy, agencji informacyjnych i instytucji publicznych. Link przy każdym wydarzeniu prowadzi do materiału, na którym oparto notkę. |
||
|
|
